ميرزا بيگ جنابدى
37
روضة الصفويه ( فارسى )
رؤيت نسخهء خطّى مورد استناد استاد گلچين معانى در كتابخانه مجلس و تطبيق آن با متن مصحّح ، به نكاتى برخورد كرد كه ، قبل از پرداختن به مطالب مطروحه در مقالهء مذكور ، از اشاره كوتاه به آن موارد ناگزير است . مورد اوّل : نسخهء مورد استناد آقاى گلچين معانى تقريبا شامل نصف مطالب موجود در چهار نسخهايست كه من در تصحيح متن حاضر از آنها سود بردهام . توضيح اين كه ، متن آمادهء چاپ وقايع تاريخى را تا سال 1036 ؛ يعنى دو سال قبل از فوت شاه عباس اوّل ، آورده است ، متأسّفانه در نسخهء مجلس به قسمى كه مطالب آخرين صفحات آن ( 463 و 464 ) نشان مىدهد ، وقايع تا سال 985 ه ق . يعنى تا سال مرگ شاه اسماعيل دوّم و اوايل سلطنت سلطان محمّد خدابنده ، آمده است : « . . . چه از زمان آدم تا اين زمان كه سال تاريخ به نهصد و هشتاد و پنج رسيده ، هيچ پادشاهى ذو الاقتدار [ - سلطان محمّد خدابنده ] به لشكر اين قدر زر نداده . . . » و آخرين مطلب نسخهء مزبور ( ص 464 ) مربوط است به لشكركشى پاشاى ارزنةالرّوم به شوره گل كه ميرزا على بيگ - ولد غلام على - از طرف پاشاى مزبور مأمور اين كار مىگردد و مطلب به اين جمله ختم مىشود : « . . . و قرب چهارصد نفر ديگر از كثرت برف هلاك شدند [ و ] ميرزا على بيگ پريشان و بدحال خود را به ارزروم انداخت . » بعد از اين مطلب ، جملهء « تحريرا فى التاريخ بيست و چهارم رجب المرجّب سنهء هزار [ و ] يكصد و سيزده تحرير يافت » پايان بخش كتاب است . مورد دوّم : به غير از مقدّمهء مؤلّف ، كه عين مطلب متن مصحّح است ، از سياق متن نسخهء مجلس چنين برمىآيد كه مؤلّف ، متن مزبور را ابتدا به صورت مقدّمهء كار خود تأليف و تهيّه كرده و بعدا نه تنها آن را تكميل نموده ، بلكه دستكارى و مراجعه مجدّدى بر آن داشته كه متأسّفانه كاتب اين نسخه همان نسخهء به اصطلاح سواد متن را ، كه به صورت ابتدايى و ناقص بوده ، اصل فرض كرده و آن را به نام « روضة الصّفويّة » استنساخ
--> ساده ، پارهاى از عبارات با مركّب قرمز خطكشى شده ، جلد تيماج مشكى لولادار ، كاغذ فرنگى ، تاريخ تحرير 1091 ه ق . ج : نسخهء دانشگاه تهران ، به شمارهء 2413 ، جلد تيماج مشكى زركوب ضربى مقوايى درون قهوهاى ، 388 ورق 29 x 19 ، هر صفحه 33 سطر 20 x 12 ، خطّ نستعليق عالى ، سرلوح مذهّب ، تمام صفحات مجدول ، سر عنوانها و آيات قرآن و اغلب اعلام اشخاص با شنگرف ، كاتب علىقلى بن احمد تبريزى ، تاريخ تحرير قرن دوازده . د : نسخهء كتابخانهء دانشكدهء ادبيات دانشگاه مشهد ، جزو كتب اهدائى مرحوم محمود فرّخ ، به شمارهء 20662 ، قطع رحلى ، 250 ورق ، هر صفحه 27 سطر 27 x 19 ، خطّ نسخ ، كاتب محمّد حسن بن عبد اللّه ، تاريخ تحرير چهار شنبه سوّم ربيع الثانى سال يك هزار و دويست و هفتاد و پنج .